Utrecht
Boekknop
Utrecht

Utrecht ligt niet alleen in Nederland maar ook in Zuid Afrika, in KwaZoeloe-Natal. Dat is het Utrecht van de kolonisten. KwaZoeloe-Natal-Utrecht is niet te vergelijken met Utrecht-Utrecht; geen stad maar een stadje. Een paar duizend inwoners, het dubbele als je het township meetelt. Toch met bezienswaardigheden die een verblijf van een ochtend of een dag rechtvaardigen. In de Kerkstraat staat de Nederduits Gereformeerde kerk uit 1854. Eenvoudig, een zandstenen gebouw met een hoge torenspits en een geelhouten gewelf waarvan smeedijzeren kroonluchters met melkglazen bollen neerhangen, een orgel voor de begeleiding van de zang van de hele noten en een preekstoel, kerkbanken op koningsblauwe vloerbedekking. Het houtwerk glimt net als de geelkoperen deurknoppen, het omringende gazon is Engels gemaaid en erop ligt geen blad of tak, in de borders met Redhot Pokers is geen verwelkte bloem. Dat is kolonialisme: thuis herscheppen maar dan beter. Verderop in de Kerkstraat, voorbij de kruising met de van Rooijenstraat, staan de huizen van Swart Dirk Uijs – 'Swart Dirk' omdat er erg veel Dirken Uijs waren en zijn – van Rothmans, van Shawe. Huizen die dezelfde vredige en zelfvoldane zorgvuldigheid uitstralen als de kerk; huizen met veranda's en smeedijzeren pilaren, daklijsten gesneden als Brussels kant. 'Rural colonial residential architecture' heet dat; ze staan op de Zuid-Afrikaanse monumentenlijst, net als de kerk, het stadhuis in de Voorstraat en de oude pastorie in de Loopstraat. De van Rooijenstraat en de Voorstraat zijn de winkelstraten van Utrecht. In de van Rooijenstraat is de Pick 'n Save gevestigd en de Spar – waar de schappen zover als voor een supermarkt nog net geloofwaardig uit elkaar staan, waar geen papieren zaldoekjes te krijgen zijn, geen Melrose smeerkaas, geen droë wors maar wel heel enge worsten in plastic die 'polony' heten en verkrijgbaar zijn in de smaken 'french' en 'garlic' – en natuurlijk de drankwinkel. In de Voorstraat bevindt zich het Utrechts Slaghuis en een Indiase take-away en op de hoek van de Voorstraat en de van Rooijenstraat is een warenhuis waar plastic en zinken huishoudspullen worden verkocht. Op straat hangen veel zwarte mannen rond, vooral bij de bushalte, de drankwinkel en voor het gebouw naast het stadhuis waar de sociale dienst is gevestigd. Utrecht heeft twee gezichten: welvarend zelfvoldaan tot in het detail en armoedige ledigheid.