Tsumeb
dagboek
Tijdgeest

Maria zei: "Ga niet naar Grootfontein. Allemaal zwarten daar. Ga naar Tsumeb. Daar vind je alles wat je nodig hebt." Ik ging naar Tsumeb. Tsumeb heeft een heel Duitse Nederduits gereformeerde kerk waar in hele noten wordt gezongen, een vervallen kerk met Hollandse gevel van de Assembly of God waar ritmisch wordt gezongen, een keurig onderhouden park en een hoofdstraat met bebouwing als van een provinciestadje in de Verenigde Staten: lage betonnen gebouwen van bescheiden moderne architectuur die bedrijven en winkels huisvesten, ook een Biergarten en een Bäckerei. In het park, op de hoek van Main Street die nu President Avenue heet en OMEG Street die nu Dr. Sam Nujoma Drive heet – de geschiedenis heeft de bordjes verhangen – en tegenover de Sint Barbara kerk, op die voorname plaats in het centrum van Tsumeb staat een monument in de vorm van een afgeknotte piramide met een soldatenhelm er bovenop. Op de zijde die naar God's Huis is gericht staat 'we will remember them', 'ons sal hulle onthou' en 'euch zum gedenken'. De drie talen van de kolonisator. De herdenkingstekst staat er niet in een van de lokale talen; voor de sprekers daarvan is het monument niet bedoeld. Het monument herdenkt de gesneuvelde Duitse soldaten van de oorlog tegen de Herero en de Nama in het begin van de twintigste eeuw. In die oorlog kwam tachtig procent van de Herero en de Nama om. Doodgeschoten, door uitputting in de woestijn of in een concentratiekamp. Het was een genocide. Voor hen vond ik nergens een monument. Misschien hebben Herero en Nama geen monument nodig, hebben ze genoeg aan de dubbele betekenis van 'ons sal hulle onthou.'

Aan de overkant van het park ligt het Minen hotel met een bar en een restaurant. Het bier is pilsener van de tap, het eten is Duits, de voertaal is Duits, de opschriften zijn Duits en de televisie staat afgestemd op de Deutsche Welle. Ik ben er getuige van de reflexen van Suidwes Afrika. De blanke barman tegen de zwarte ober: "hé, waar ga je met die fles mineraalwater naar toe? Een klant heeft erom gevraagd? Eerst aan mij vragen! Ik ben hier de baas, jij niet. Begrepen?" Tegen mij: "ze stelen alles". Ik heb mijn biertje op het terras gedronken. Ons sal hulle onthou!